گوهر صدف قم   بعد منزل نبود در سفر روحانی   در آستان کوثر   آلبوم حرم حضرت معصومه (س)   کرامات حضرت   مقام علمی حضرت   حضرت معصومه علیهاالسلام و قم در نگاه امام خمینی(ره)   منزلت حضرت نزد علما و مراجع   مدح حضرت (فیلم)   مرثیه ثرایی   اشعاری در مدح كریمه اهل بیت   حضرت معصومه علیها سلام در تبیان   ویژه نامه سال 1386   تصاویر ویژه   Screensaver

دلا دیدی علی را در غدیر اما چه کردی
ولایت را مهمّ دین خطیر اما چه کردی

تو نشنیدی رسول آنجا چه دستور و چه فرمان
نبودش را چراغی بر مسیر اما چه کردی

ندیدی دست او دست علی را برده بالا
که هرکس من امیرش ، او امیر اما چه کردی

صراحت را مگر نشنیده از گفت و کلامش
به وقت رفتن ِ آن بی نظیر اما چه کردی

تو دیدی تیرگی بر شب چه سنگین و چه تاریک
به چاهش سر فرو ماه منیر اما چه کردی

عجب چون گوشه گیری اختیار آن شیر میدان
به غصب و ناروا تخت و سریر اما چه کردی

به روز عید اگر این گفته ها را بی نشان گفت
به خود هی زد ؛ نشان دیدی ز پیر اما چه کردی

شعر از شمس الدین عراقی

47 بهار از عمر پر برکت امام هشتم علیه السلام می گذشت و هنوز صدای شادِ کودکی، فضای خانه أباالحسن علیه السلام را معطّر نکرده بود و شیعیان از این موضوع در اضطراب به سر می بردند. زیرا اعتقاد داشتند که نهمین امام معصوم، فرزند امام رضا علیه السلام خواهد بود. لذا گاهی این موضوع را با حضرت در میان می گذاشتند و حضرت به آنان می فرمود: «خداوند به من پسری خواهد داد که وارث من و امام پس از من خواهد بود.»

سرانجام در دهم رجب سال 195، عالَم وجود به جمال دلربای جواد الأئمّه منوّر گشت و اضطراب شیعیان برطرف شد.

با آنکه امام جواد علیه السلام کودکی خردسال بود که پدر بزرگوارش دیده از جهان فرو بست، ولی مظهر وقار و صاحب عزّت و اقتدار بود و هرگز دیده نشد که کارهای کودکانه و حتّی صدای قهقهه از او سر بزند. در همه حال، آرامش قلب و خضوع داشت و به کسی تُندی نمی کرد و حرف ناپسند نمی زد. در حقیقت، امام جواد علیه السلام وارث عظمت خُلق خوش پیامبر و آل پیامبر بود.

گروهی خرده می گیرند که چگونه یک انسان در سنین کودکی می تواند بر مسند امامت و پیشوایی بنشیند؟ در پاسخ به این خرده گیری، باید گفت سن و سال در رسالت و مأموریت الهی پیشوایان آسمانی نقشی ندارد. بلکه به تأیید خدای متعال و خواست او، برگزیدگان الهی در هر سن و سالی به این مقام نایل می شدند. از این رو، برخی در میان سالی، برخی در در سنین بالاتر و برخی دیگر در سنین کودکی و جوانی به رهبری امّت برگزیده شده اند. حضرت یحیی در دوران کودکی به مقام رهبری نایل شد. (سوره مریم، آیه12) و همچنین وقتی حضرت مریم سلام الله علیها را مورد تهمت ناپسند قرار دادند، حضرت عیسی علیه السلام در گاهواره به اذن خدا سخن گفت و به دفاع از مادر پاکدامنش پرداخت. (سوره مریم، آیات 29 تا 31)

اینها، نمونه هایی برای پاسخ به این خرده گیری بی اساس است.

عليّ بن جعفر عليه السلام و تکریم امام جواد علیه السلام:

عالم بزرگ كليني (ره) از شخصی به نام محمد بن حسن روايت مي‌كند كه گفت: من در حضور «علي بن جعفر» (عموي امام رضا عليه السلام) در مدينه نشسته بودم. دوسال بود كه در مسجد رسول خدا صلي الله عليه وآله و سلم نزد او مي‌رفتم و احاديثي را كه از برادرش امام كاظم عليه السلام شنيده بود، مي‌فرمود و من مي‌نوشتم. در اين هنگام ناگاه ديدم ابوجعفر (حضرت جواد عليه السلام) در سنين كودكي در مسجد رسول خدا صلي الله عليه و آله بر او وارد شد . عليّ بن جعفر  با آن سن و سال تا حضرت جواد عليه السلام را ديد، شتابان برخاست با پاي برهنه و بدون ردا، به سوي حضرت جواد عليه السلام رفت و دست او را بوسيد و احترام شايان به او نمود. حضرت جواد عليه السلام به او فرمود: «اي عمو! بنشين، خدا تو را رحمت كند.» علي بن جعفر عرضه داشت: اي آقاي من! چگونه بنشينم در حالیکه تو ايستاده‌اي؟

هنگامي كه علي بن جعفر عليه السلام به مجلس درس خود بازگشت، اصحاب و شاگردانش، او را سرزنش كردند و به او گفتند: «تو عموي پدر او هستي؛ در عين حال اينگونه در برابر او كوچكي مي‌كني و دستش را مي‌بوسي؟ علي بن جعفر گفت: ساكت باشيد، آنگاه ريش خود را به دست گرفت و گفت: «اگر خداوند اين ريش سفيد را شايسته امامت ندانست و اين نوجوان را شايسته دانست و به او چنین مقامي داد، من فضيلت او را انكار كنم؟ پناه به خدا از سخن شما، من بنده او هستم.»

در این غروب غم انگیز پایان ذی القعده، چشمان همیشه دریاییِ تو، بر این دنیای فانی بسته شد و عالمیان از نعمت وجود گرانقدرت بی بهره شدند. در تابش مهتاب گونة ماه، بارش اشک ستارگان را در سوگ او می بینیم که ترجمان عشق است از برای دلهای همیشه عاشقمان و این غروب غم انگیز، زخمهای دلِ خستة مان را تازه می کند در فراق علیّ بن موسی و موسی بن جعفر. آنان به شوق دیدار تو، صحن آسمان را آذین بسته اند تا تو را در کنار خویش بپذیرند و تو در آغوش ریحانة پیامبر، از رازهای نهفته و نگفته بگویی؛ از همسر جفا پیشه ات که چشمان دنیایی اش، جویبار شبنم سحرگاهی را به هنگام مناجاتت ندید و نشناخت. جواد اهل بیتیّ و جوان اهل بیت؛ تنها بیست و پنچ بهارِ دنیا از شمیم دل انگیز وجودت بهره گرفت؛ دنیا برای تو کوچک بود...  

برخی از سخنان امام جواد علیه السلام:

* کسی که با اتّکا به خدا روی نیاز از مردم بگرداند، مردم به او نیازمند می شوند و کسی که پرهیزگاری پیشه سازد، محبوب مردمان می شود.

* آنکه به غیر خدا امید ببندد، خداوند او را به همان کس وا می گذارد و آنکه بدون علم و آگاهی، کاری را انجام دهد، بیش از آنکه آباد کند، خراب می سازد.

* اعتماد به خداوند، بهای هر کالای گرانبها و نردبانِ رسیدن به هر مکان بلند است.

هر چند شفاعت کبری مخصوص پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و بعد از او در اختیار امامان معصوم (علیهم السلام) می‏باشد اما در بین صالحان و اولیاء الهی و امامزادگان حضرت معصومه(علیهاالسلام) نیز دارای مقام شفاعت است و می‏تواند در حق شیعیان خویش شفاعت نماید.

امام صادق علیه السلام فرمود: «الا انّ قم کوفتنا الصّغیرةُ الا انّ للجنّة ثمانیة ابواب ثلاثٌ فیها الی قم تُقبضُ فیها امرأةٌ هی من ولدی، اسمها فاطمة بنت موسی تدْخُلُ بِشفاعتها شیعتی الْجنّة باجمعهم(1)؛ قم، کوفه کوچک است. برای بهشت، هشت در است که سه در آن به سوی قم است. زنی در قم وفات می‏کند که از اولاد من است و نامش فاطمه دختر موسی بن جعفر است در روز قیامت با شفاعت او تمام شیعیان من وارد بهشت می‏شوند.»

 پی‎نوشت‎ها:

1- بحارالانوار، ج 99، ص 267، بیروت.

2- بحارالانوار، ج 99، ص 267، بیروت.

3- کریمه اهل بیت، علی اکبر مهدی پور، ص 171، تاریخ اهل بیت، ص 82.

علامه مجلسي (ره) از كتاب «تاريخ قم» نقل مي‌فرمايد:  «يكي از صاحبان قبور بابلانيّه اُمّ محمد دختر موسي المبرقع ابن محمد بن علي الرّضا مي‌باشد. يعني: عبارت است از صبيّه مرضيّه موسي مبرقع، بعد از آن كه از دنيا رفت، او را در كنار فاطمه عليهاالسلام دفن نمودند.

وقتي ميمونه بنت موسي المبرقع وفات نمود، او را در نزد فاطمه دفن كردند، و بر آن دو قبر، قبّه بنا كردند.

وقتي امّ اسحاق، كنيز محمد بن موسي المبرقع وفات نمود، او را نيز كنار فاطمه دفن نمودند.

همچنين امّ حبيب، كنيز ابوعلي محمدالرضا را نيز در آنجا دفن نمودند.

و نيز بريهيّه، خواهر محمد بن موسي كه صبيّه مرضيّه موسي المبرقع است، در آنجا مدفون گرديد.

و افراد ديگر از قبور بابلانيه: زينب و امّ محمد و ميمونه (كه هر سه دختران حضرت امام محمدتقي عليه‌السلام) در همانجا مدفون مي‌باشند.»

شيخ محمدجواد شاه عبدالعظيمي نيز در كتاب خود اينگونه آورده است كه:

هفت نفر امامزاده ديگر كه از زنان مخدّرات محترمات از نسل حضرت امام محمد تقي عليه السلام مي‌باشند؛ در ضريح مطهر حضرت معصومه عليهاالسلام دفن شده‌اند كه سه دختر از اولاد بلافصل آن حضرت‌اند به نام‌هاي: زينب و امّ محمّد، و ميمونه؛ و چهار دختر از نواده‌گان آن حضرت مي‌باشند: بُريهيّه، امّ كلثوم، امّ حبيب، و امّ محمّد كه دختران حضرت موسي المبرقع كه پسر حضرت امام محمّد تقي عليه السلام است، در اين ضريح مطهّر مدفون مي‌باشند؛ كه با خود حضرت معصومه هشت نفر مي‌شوند؛ و دو كنيز كه يكي كنيز محمّد بن موسي المبرقع، و يكي ديگر كنيز احمد بن موسي است نيز در اين بقعه متبرّكه مدفون‌اند.

پس معلوم مي‌شود كه در جوار ضريح مطهّره و قبّه منوّره، نه نفر از بانوان مدفون مي‌باشند، كه دو نفر ايشان كنيز و باقي خانم و علويّه هستند، كه سه نفر ايشان دختران حضرت جواد و چهار نفر آنها دختران موسي مبرقع مي‌باشند.

ماخذ:

- شرح احوال حضرت فاطمه معصومه عليهاالسلام و امامزادگان شهر قم، تأليف شيخ محمدجواد شاه عبدالعظيمي

درميان خواتين باجلالت و بانوان بيت رسالت و امامت، دو بانوى آسمانى‏اند كه از جهات گوناگون شبيه به يكديگرند و وجه شباهت و قدر مشترك بين آن دو فراوان است. آن دو بزرگوار، يكى حضرت زينب كبرى، عقيله‏بنى‏هاشم عليهاالسّلام است و ديگرى حضرت فاطمه‏معصومه سلام‏اللَّه‏عليها.

و اما وجه تشابه و جهت مشابهت و مشاركت آن دو بانوى گرانقدر الهى و آسمانى:

1- هردو سرافرازند كه دختر امام معصوم و آسمانى‏اند. زينب كبرى دخت بلنداختر حضرت اميرالمؤمنين، على عليه السّلام و حضرت معصومه دخت والاگهر حضرت موسى‏بن‏جعفر صلوات‏اللَّه‏عليهاوعليهم‏اجمعين.

2- هردو بزرگوار مفتخرند كه خواهر امام معصوم‏اند. يكى خواهر دو حجّت خدا، حسن و حسين صلوات‏اللَّه‏عليهما و ديگرى خواهر حضرت على‏بن‏موسى‏الرضا عليه‏الصّلاةوالسّلام است.

3- هر دو بانوى خاندان وحى، افتخار دارند كه عمه امام معصوم مى‏باشند؛ يكى عمه امام زين‏العابدين عليه‏السّلام و ديگرى عمه حضرت جوادالائمه عليه‏السّلام.

به جان پاک تو ای دختر امام، سلام     به هر زمان و مکان و به هر مقام،سلام   

تویی که شاه خراسان بود برادر تو       بر آن مقام رفیع و بر این مقام، سلام  

محل رشد و نموّ و تربيت فاطمه معصومه عليهاالسلام خانداني بود که مخزن اسرار دانش الهي و منبع علم و معرفت شمرده مي‏شد. حضور وي در کنار پدري همچون امام موسي بن جعفر(عليهماالسلام) و برادري چون حضرت رضا عليه السلام که از علم «لدنّي» برخوردار بودند، سبب شد فاطمه معصومه(عليهاالسلام) از نظر علمي و آگاهي به مسائل ديني و معارف اسلامي اعم از احکام و اخلاق و ... در حدّ بالايي از رشد علمي برسد تا آنجا که گاهي با نبود پدر بزرگوارش به پرسش‏هاي ديني و فقهي شيعيان پاسخ مي‏داد. از جمله نقل شده است که روزي گروهي از شيعيان وارد مدينه شدند و براي حل مشکل خويش سراغ خانه موسي بن جعفر را گرفتند، کاروانيان وقتي به در خانه امام آمدند، متوجه شدند که آن حضرت به مسافرت رفته است. خستگي راه و نبود امام هفتم سخت بر کاروانيان گران آمد، ناگهان يکي از دختران آن حضرت سکوت غمبار کاروانيان را شکست و فرمود: پرسش‏هاي خود را به من بدهيد تا به تمام آنها پاسخ دهم. پاسخ‏ها را با دقت تمام نوشت و به کاروانيان باز گرداند. کاروانيان شگفت‎زده به پاسخ‏ها نگريستند و با سبک شدن بار غم و اندوه‏شان راه ديار خويش در پيش گرفتند. در مسير راه به امام هفتم برخوردند و داستان پاسخگويي دخترش فاطمه معصومه را بازگو نمودند و پاسخ‏ها را به او نشان دادند، حضرت لبخندي زد و سه بار فرمود: «فداها ابوها؛ پدرش فدايش باد.»

یکی از خادمان انتظامات صحن آیینه که هفت سال است به شرف خادمی حضرت معصومه علیهاالسلام نائل شده است می‎گوید: 

آیة الله بهجت می‎فرمود که گویا امام عصر(عج) را در خواب دیدند که فرمودند کسانی که به زیارت عمه‎ام حضرت معصومه می‎آیند هر کدام مَلکی با آنها همراه می‎شود تا از زیارت برگردند.

پس قابل توجه زائران که در زیارت مراقب حفظ ادب باشند و توجه داشته باشند که به چه مکانی مشرف می‎شوند. مکانی که ملائک در آن جا تردد دارند.

وی در ادامه سخنانش به شفا گرفتن خود اشاره می‎کند که:

بیماری داشتم که باید تحت عمل جراحی قرار می‎گرفتم. یک شب که شب ولادت بی‎بی حضرت معصومه علیهاالسلام بود به حضرت متوسل شدم و خطاب به خانم عرض کردم: یا حضرت معصومه من از شما فقط یک چیز می‎خواهم و آن این که با شفاعت شما بیماری‎ام بهبود یابد. پس از آن شب به پزشک مراجعه کردم و به عکس‎ها نگاه کرد و پس از بررسی مدارک گفت که هیچ مشکلی نداری و نیاز به عمل جراحی هم نیست. این لطفی است که خانم به من داشته‎اند.

جناب آقای جواد نیافر پانزده سال است که توفیق خدمتگزاری در حرم مطهر حضرت معصومه علیهاالسلام را دارند. که اکنون در بخش نذورات مشغول خدمتگزاری است. پای صحبت‎های ایشان می‎نشینم.

- از تأثیرات حضرت بر زندگی شخصیتان بفرمایید؟

از وقتی که خادم حضرت شدم هم از جهت مادی و هم معنوی رشد داشته‎ام و تاثیرات توجه حضرت را بر زندگی مادی و معنوی‎ام دیده‎ام. اگر خطایی انجام بدهم حضرت به گونه‎ای به من گوشزد می‎دهند که متوجه اشتباهم بشوم. می‎دانم که ایشان ناظر بر تمام اعمال ما اعم از کوچک و بزرگ هستند. من هر وقت در زندگی مشکل خاصی داشتم قبل از این که به کسی رجوع کنم بلافاصله خود حضرت مشکل را به نحوی حل کرده‎اند.

یادم می‎آید که برای فرزندم در هنگام تولد مشکلی پیش آمد و من به خانم توسل کردم که پس از توسل، سریع زنگ زدند و گفتند مشکل حل شده است.

- روزی برایم اتفاقی افتاد که خیلی جالب بود. به خادمان حرم از سفره‎خانه حضرت غذا می‎دهند. یک روز من فیش غذا را گرفتم و در جیبم نهادم و اصلا احساس گرسنگی هم نداشتم که بروم و غذا بخورم اصلاً یادم رفته بود که ناهار نخورده‎ام. در همین حین زائری آمد و گفت که دلم می‎خواهد مهمان حضرت شوم. من ناگهان یاد فیش غذایم افتادم پس، آن را به او دادم. وی پس از گرفتن فیش رفت مقابل ضریح مطهر و با حضرت صحبتی کرد و برگشت. از او پرسیدم جریان چیه؟

گفت: من وقتی به مکه رفته بودم در حین طواف یاد حضرت معصومه افتادم و آنجا به نیت ایشان یک طواف انجام دادم. وقتی آمدم حرم به خانم عرض کردم که من در مکه برایتان یک طواف انجام دادم و الان یک تبرکی از شما می‎خواهم که ناخودآگاه به سمت شما (خادم) آمدم.

این خادم گرامی خاطره دیگری نیز برایمان تعریف نمود که:

- روزی خانمی به اینجا رجوع کرد و گفت یک انگشتر برلیان داشتم که گم کرده‎ام و چون یادگاری است برایم ارزش دارد. آن خانم پس از جستجوهای بسیار ناامید شده بود به او گفتم 2000 ریال نذر حضرت کن، خانم کمک می‎کنند.

بعد رفتیم قسمت اشیاء گمشده و نشانی از انگشتر داد و آن را بر اساس آن نشانی‎ها تحویل گرفت و اینگونه شد که انگشترش پیدا شد و مسئله‎ای که در این قضیه قابل توجه است این که آن خانم مطمئن بود که انگشتر در حرم گم نشده است.

منبع:

سایت تبیان

آقای حسن اسدالهی حدود هشت سال است که توفیق خادمی حرم کریمه اهل‎بیت را یافته است . وی می‎گوید که از سر ناچاری و بیکاری خادم این حرم نشده‎ام بلکه قبل از اینجا کارهای زیادی هم داشته‎ام ولی آنها را رها کردم و به دعوت خود بی‎بی به اینجا آمدم.

ایشان می‎گوید:

حضرت معصومه علیهاالسلام از تمامی احوالات خادمان خود مطلع هستند و حتی می‎دانند که چند تا تخم‎مرغ در یخچالشان موجود است. ایشان در قسمت دیگری از سخنان خود در مورد آرزوی خادمیش گفت:

بهترین خاطره‎ام از زمانی است که به من زنگ زدند و گفتند که من می‎توانم در حرم خانم مشغول به  خادمی شوم.

قبل از این که خادم حرم حضرت بشوم هر روز صبح برای رفتن به محل کارم، از کنار حرم می‎گذشتم و مقابل گنبد و بارگاه می‎ایستادم و این رباعی را می‎خواندم و می‎گفتم خدایا می‎شه منم خادم حرم حضرت معصومه علیهاالسلام بشوم.

وی در ادامه در مورد برآورده شدن حاجات و شفا گرفتن زائران سخن به میان می‎کشد که:

خیلی‎ها به حرم حضرت می‎آیند و حاجاتشان را می‎گیرند و بدون این که کسی بفهمد می‎روند. حدود دو سال پیش فرد فلجی را کنار ضریح مطهر آوردند و او شفایش را گرفت و ویلچرش را در حرم گذاشت و با پاهای خود برگشت.

خانمی که شماره کفشداری حرم امام رضا را در دست داشت

خاطره جالب دیگر ایشان این بود که:

مدتی قبل خانمی از حرم بیرون آمد و گفت که من دنبال کفشداری فلان می‎گردم. نگاه کردیم شماره‎ای که در دست دارد، شماره کفشداری حرم امام رضا علیه السلام است. گفت من صبح آمدم در حرم امام رضا علیه السلام و الان در حرم حضرت معصومه علیهاالسلام هستم و نمی‎دونم چه اتفاقی افتاده است؟

با حرم امام رضا علیه السلام تماس گرفتیم و نشانی کفش و شماره کفشداری را دادیم که خادمان آنجا تأیید کردند که چنین کفشی در آنجا موجود است.

از آن خانم زائر پرسیدیم چه اتفاقی رخ داده است گفت: من صبح آمدم حرم امام رضا یک لحظه خوابم برد وقتی بیدار شدم دیدم تو حرم حضرت معصومه هستم.

ما برایش بلیط و کفش تهیه کردیم و او راهی مشهد مقدس شد.

از او پرسیدیم که وقتی در کنار ضریح جوانی را می‎بیند که با اخلاص اشک می‎ریزد و راز و نیاز می‎کند چه حسی پیدا می‎کند؟

او قدری تامل کرد و گفت: کناری می‎ایستم و نظاره‎گرش می‎شوم و به حالش غبطه می‎خورم.

دلم می‎خواهد در حرم حضرت معصومه علیهاالسلام چشمانم به جمال مهدی (عج) روشن شود. و آقا را در اینجا زیارت کنم. هر چند شاید آقا را اینجا خیلی دیده باشیم ولی نشناخته‎ایم. دلم می‎خواد آقا را ببینم و بشناسم و ایشان خادمی مرا تأیید بفرمایند.

 منبع:

سایت تبیان

آقای جوادی خادمی است که چهارده سال است به خدمتگزاری حرم بی‎بی حضرت معصومه علیهاالسلام نائل آمده است .

ایشان می‎گوید که قبل از تشرف به خادمی حضرت معصومه علیهاالسلام در جایی کار می‎کردم که کارفرما خیلی مقید نبود و به حلال و حرام توجه نداشت و کارها را درست انجام نمی‎داد و من از این مورد خیلی ناراحت بودم و دلم می‎خواست از این کار نجات یابم. پس به حضرت معصومه علیهاالسلام توسل کردم پس از مدتی در عالم رویا دیدم که یک سگ دنبالم می‎کند و من فرار می‎کردم در همان حال یکباره دیدم عبایی بالا رفت و من زیر عبا رفتم.

و بعد از مدتی به عنوان خادم مشغول به خدمتگزاری در حرم خانم شدم.

 منبع:

سایت تبیان

5. قال الامام الصادق عليه السلام: «... وَ اَهْلُ قُمَّ اَنْصارُنا...»(11)؛ «مردم قم، ياوران مايند.»

 6. قال الامام الصادق عليه السلام:« ... فَالْهَرْبَ الْهَرْبَ عَنْ جَوارِهِم، فَقُلْتُ: جُعِلْتُ فِداكَ اِلي اَيْنَ؟ قال: اِلي الْكُوفَةِ و نَواحيها، اَو اِلي قُمَّ و حَواليها، فَاِنَّ البَلاءَ مَدْفُوعٌ عَنْهُما»(12)؛ «آن هنگام كه آرامش و امنيت از ميان رفت... پس بگريزيد از همسايگي ايشان. راوي مي‌گويد: گفتم: فدايت گردم، به كجا بگريزيم؟ فرمودند: به كوفه و اطراف آن و به قم و حوالي آن. بلا از اين دو سرزمين برطرف گرديده است.»

 7. قال الامام الصّادق عليه السلام: «تُربَةُ قُمَّ مُقدَّسَةٌ و اَهْلُها مِنَّا وَ نَحْنُ مِنْهُمْ؛ لا يُريدُ هُمْ جَبَّارٌ بِسُوءٍ الاَّ عُجِّلَّتْ عُقُوبَتُهُ مالَمْ يَخُونُوا اِخْوانَهُمْ... اَما اِنَّهُمْ اَنْصارُ قائِمِنا وَ دُعاةُ حَقِّنا، ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ اِلي السَّماءِ وَ قالَ: اَللهُمَّ اعْصِمْهُمْ مِنْ كُلِّ فِتْنَةٍ وَ نَجِّهِمْ مِنْ كُلِّ هَلَكَةٍ»(13)؛ «خاك قم، مقدس است. مردم قم از مايند و ما از آنها. هيچ ستمگري به آنان قصد ستم نكند، مگر آن كه خداوند به سرعت او را عقاب فرمايد. [البته اين كرامت و بالندگي] تا آن زمان است كه به برادران خود خيانت نكنند... سپس فرمود: مردم قم، ياوران قائم مايند.

آنگاه سر مبارك را به سوي آسمان بلند كرد و فرمود: خداوندا! آنان را از هر فتنه‌اي حفظ فرما و از هر مهلكه‌اي نجات بخش.»

 8. قال الامام الصّادق عليه السلام: «... مَحْشَرُ النَّاسِ كُلِّهِمْ اِليَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ اِلاَّ بُقْعَةً بِاَرْضِ الْجَبَلِ يُقالُ لَها: قُمُّ فَاِنَّهُمْ يُحاسَبُونَ في حُفَرِهِمْ و يُحْشَرُونَ مِنْ حُفَرِهِمْ اِلَي الْجَنَّةِ؛ ثُمَّ قال: أهلُ قُمَّ مغْفُورٌ لَهُمْ»(14) ؛ «جايگاه حشرِ همه مردم به سوي بيت المقدس است؛ مگر (مردم) سرزميني از بلاد جبل كه آن را قم گويند. آنان در قبرهايشان حسابرسي مي‌شوند و از همان جا به سوي بهشت مي‌روند.

سپس فرمود: مردم قم، در غفرانند و براي آنان طلب مغفرت گرديده است.»

 9. «سُئِلَ عَلِيٌ عليه السلام عَنْ اَسْلَمِ الْمُدُنِ و خَيْرِ الْمَواضِعِ عِنْدَ نُزُولِ الْفِتَنِ وَ ظُهُورِ السَّيْفِ؛

فقال عليه السلام: اَسْلَمُ المَواضِعِ يَوْمَئِذٍ اَرْضُ الجَبَلِ،... فَاَسْلَمُ المَواضِعِ يَوْمَئِذٍ قَصَبَةُ قُمَّ... تِلكَ الّتِي تُسمَّي الزَّهْراءُ، بِها مَوْضِعُ قَدَمِ جَبْرَئِيلَ...(15)؛ «از امام اميرالمؤمنين عليه السلام سؤال شد: آن هنگام كه فتنه‌ها نازل گردد و شمشيرها آشكار [و بازيگر ميدان شود، فتنه‌ها فراگير گردد]، امن‌ترين مكان‌ها كجاست؟

فرمود: پس امن‌ترين مكان‌ها در آن روزگار سرزمين جبل است،... پس امن‌ترين مكان‌ها [در آن روزگار] قصبه قم است... و آن سرزمين زهرا ناميده شده و در آنجا قدمگاه جبرئيل است!

 10. قال الامامُ الصّادق عليه السلام: «اِنَّ لَعَلي قُمَّ مَلَكاً رَفْرَفَ عَلَيْها بِجَناحَيْهِ، لا يُرِيدُها جَبَّارٌ بِسُوءٍ اِلاَّ اَذابَهُ اللهُ كَذَوْبِ الْمِلْحِ فِي الْماءِ!»(16)؛ «همانا فرشته‌اي بال‌هايش را بر آسمان قم برافراشته و هر ستمگري بخواهد بر اين مردم ستمي كند، خداوند آن را ذوب كند؛ آنگونه كه نمك در آب ذوب مي‌گردد!»

11. عن الامام الصّادق عليه السلام: (اَنَّهُ عليه السلام اَشارَ اِلي عيسي بنِ عَبْدِاللهِ) فَقالَ: سَلامُ اللهِ عَلي اَهْلِ قُمَّ؛ يُسْقِي اللهُ بِلادَ هُمُ الغَيْثَ وَ يُنْزِلُ اللهُ عَلَيْهِمْ الْبَرَكاتِ وَ يُبَدِّلُ اللهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ؛ هُمْ اَهلُ رُكُوعٍ و سُجُودٍ وَ قِيامٍ وَ قُعُودٍ؛ هُمُ الفُقَهاءُ؛ الفُهَماءُ، هُمْ اَهْلُ الدِّرايَةِ وَالرِّوايَةِ وَ حُسْنِ الْعِبادَةِ»(17)؛

در روايتي است كه امام صادق عليه السلام [به عيسي بن عبدالله قمي اشاره كرد] سپس فرمود: سلام خدا بر مردم قم، خداوند بلادشان را از باران سيراب گرداند و بركاتش را بر آنان فرود آورد و گناهانشان را به خوبي‌ها و حسنات تبديل فرمايد. آنان اهل ركوع و سجود و قيام و قعودند. آنان فقيه و فهيمند. آنان اهل شناخت حقايق و بيان حقايقند و عبادتشان نيكو و زيباست.»

 12. عن الامام الرّضا عليه السلام: قال: «اِذا عَمَّتِ البُلْدانَ الْفِتَنُ فَعَلَيْكُمْ بِقُمَّ و حَوالِيها و نَواحِيها، فَاِنَّ البَلاءَ مَرْفُوعٌ عَنْها»(18)؛ «آنگاه كه فتنه‌ها بر همه جا سايه افكند، بر شما باد كه به قم پناه بريد؛ همانا بلا از قم و اطرافش برداشته شده است.»

 13. عَنْ الامام الصّادق عليه السلام: قال: «اِنَّ لِلَّهِ حَرَماً وَ هُوَ مَكَّةُ و انَّ لِلّرَسُولِ حَرَماً وَ هُوَ الْمَدينةُ وَ اِنَّ لِاَميرِالْمُؤْمِنِينَ حَرَماً وَ هُوَ الْكُوفَةُ و اِنَّ لَنا حَرَماً وَ هُوَ بَلْدَةُ قُمَّ...»(19)؛ «خدا را حرمي است و آن مكه است. رسول خدا (صلي الله عليه و آله) را حرمي است و آن مدينه مي‌باشد. براي علي عليه السلام حرمي است و آن كوفه است و براي ما اهل‌بيت عليهم السلام حرمي است و آن شهر قم است... .»

 14. قالَ اَبُوالصَّلْتِ الْهِرَوِي: «كُنْتُ عِنْدَالِّرضا عليه السلام فَدَخَلَ قَوْمٌ مِنْ اَهْلِ قُمَّ، فَسَلَّمُوا عَلَيْهِ؛ فَرَدَّ عَلَيْهِمْ و قَرَّبَهُمْ ثُمَّ قالَ لَهُمْ: مَرحَباً بِكُمْ وَ اَهْلاً! فَاَنْتُمْ شِيعَتُنا حَقّاً!»(20)؛ «محضر امام رضا عليه السلام بودم. گروهي از اهل قم بر ايشان وارد شدند؛ به امام سلام كردند. امام جواب سلامشان را داد و آنان را در كنار خود نشاند، سپس فرمود: مرحبا بر شما! خوش آمديد! شما شيعيان راستين ماييد!»

 15. قال الامام الصّادق عليه السلام: «سَتَخْلُو الْكُوفَةُ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ و يَأْزِرُ عَنْها الْعِلْمُ كَما تَأْزِرُ الْحَيَّةُ فِي جُحْرِها؛ ثُمَّ يَظْهَرُ العِلْمُ بِبَلْدَةٍ يُقالُ لَها قُمُّ و تَصيرُ مَعْدِناً لِلعِلْمِ وَالفَضْلِ... فَيَجْعَلُ اللهُ قُمَّ وَ اَهْلَهُ قائِمَيْنِ مَقامَ الحُجَّةِ،... فَيَفِيضُ الْعِلْمُ مِنْهُ اِلي سائِرِ الْبِلادِ فِي الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ...»(21)؛ «كوفه به زودي از مؤمنان خالي مي‌شود و علم از آن جمع مي‌شود؛ همانگونه كه مار در لانه‌اش جمع مي‌شود! آنگاه فروغ دانش از افق شهري تجلّي كند كه آن را قم گويند و آنجا مركز دانش و فضيلت مي‌گردد... در اين زمان، قم و مردمش جانشينان حجت خدايند و قم، سرچشمه جوشان معارف است كه علم از آنجا به شرق و غرب عالم، جاري شود... .»

 16. «رَوي بَعضُ اَصْحابِنا قال: كُنتُ عِنْدَ اَبي عَبْدِاللهِ عليه السلام جالِساً اِذْ قَرَأَ هذِهِ اْلآيَةَ: «فَاِذا جاءَ وَعْدُ اُوليهُما بَعَثْنا عَلَيكُمْ عِباداً لَنا اُولِي بَأْسٍ شَدِيدٍ فَجاسُوا خِلالَ الدِّيارِ وَ كانَ وَعْداً مَفْعُولاً»(22) فَقُلْنا: جُعِلْتُ فِداكَ، مَنْ هؤُلاءِ؟ فَقالَ: ثَلاثَ مَراتٍ هُمْ [وَاللهِ]اَهلُ قُمَّ»(23) ؛ «يكي از اصحاب نقل كرده است: خدمت امام صادق عليه السلام نشسته بودم، امام عليه السلام اين آيه را خواند: آن هنگام كه نخستين وعده فرا رسد [بندگان] پيكارجوي خود را بر ضد شما مي‌انگيزيم تا شما را سخت در هم كوبند؛ تا آنجا كه براي به دست آوردن مجرمان، خانه‌ها را جستجو كنند و اين وعده‌اي قطعي است.

پس ما گفتيم: فداي شما شويم، اين بندگان پيكار جوي الهي كيانند؟

امام سه بار فرمود: به خدا سوگند آنان اهل قم خواهند بود!»

 17. «عَنْ صَفْوانَ بنِ يَحْيي بَيَّاعِ السَّابُرِيِّ قال: كُنْتُ يَوْماً عِنْدَ اَبِي الْحَسَنِ عليه السلام فَجَري ذِكْرُ قُمَّ وَ اَهْلِهِ وَ مَيْلِهِمْ اِلَي الْمَهْدِيِ عليه السلام فَتَرحَّمَ عَلَيْهِمْ وَ قالَ: رَضِيَ اللهُ عَنْهُم ثُمَّ قالَ: ... وَ هُم خِيارُ شِيعَتِنا مِنْ بَيْنِ سائِرِ الْبِلادِ، خَمَّرَاللهُ تَعالي وِلايَتَنا فِي طِينَتِهِمْ»(24)؛ «صفوان بن يحيي مي‌گويد: خدمت ابي الحسن بودم. نام قم و مردمش به ميان آمد و عشق و علاقه آنان به مهدي(عج) مطرح شد. امام ابوالحسن براي آنان طلب رحمت كرد. آنگاه فرمود: خداوند از آنان خشنود باد... سپس فرمود: آنان بهترين دوستان و پيروان مايند. خداوند سرشت آنان را با ولايت و دوستي ما عجين ساخته است!»

  18. قال الامام الصّادق عليه السلام: «اِنَّما سُمِّيَ قُمْ لاَِنَّ اَهْلَهُ يَجْتَمِعُونَ مَعَ قائِمِ آلِ مُحَمَّدٍ وَ يَقُومُونَ مَعَهُ وَ يَسْتَقِيمُونَ عَلَيْهِ وَ يَنْصُرُونَهُ»(25)؛ «قم را قم ناميده‌اند؛ زيرا مردم قم بر گرد قائم آل محمد (عليهم السلام) اجتماع مي‌كنند و با آن حضرت قيام مي‌نمايند و با كمال استقامت و پايداري به ياري او برمي‌خيزند.»

 19. قال الامام الكاظم عليه السلام: «رَجُلٌ مِنْ اَهْلِ قُمَّ يَدْعُو النَّاسَ اِليَ الحَقِّ يَجْتَمِعُ مَعَهُ قَوْمٌ كَزُبَرِ الْحَدِيدِ، لا تُزِلِّهُمُ الرِّياحُ الْعَواصِفُ وَ لا يَمُلُّونَ مِنَ الْحَرْبِ وَ لا يَجْبُنُونَ وَ عَلَي اللهِ يَتَوَكَّلُونَ وَالْعاقِبَةُ للِمُتَّقينَ»(26)؛ «مردي از قم قيام مي‌كند و مردم را به سوي حق فرا مي‌خواند. گروهي با او همراه مي‌شوند كه مانند پاره‌هاي آهن فولادينند. تندبادها و توفان‌هاي سخت، آنان را نلغزانند و از جنگ خسته نشوند، [شجاع و دليرند] و نمي‌ترسند، به خداوند توكل مي‌كنند و سرانجام، پيروزي براي پرهيزگاران است.»

 20. قال الامام الصّادق عليه السلام: «... فقال اِلي الْكُوفَةِ وَ حَوالِيها و اِلي قُمَّ وَ نَواحِيها. ثُمَّ قال: فِي قُمَّ شِيعَتُنا وَ مَوالِينا...»(27)؛ [پس از يادآوري فتنه‌هاي بني عباس، سؤال شد: در اين هنگامه سخت به كجا فرار كنيم و پناه بريم] امام صادق عليه السلام فرمود: به كوفه و حوالي آن و به شهر قم و اطراف آن پناه بريد.سپس فرمود: قم، مركز شيعيان و دوستان ما است.»

 21. قال الصادق عليه السلام: «اِنَّ اللهَ اخْتارَ مِنْ جَميعِ الْبِلادِ كُوفَةَ وَ قُمَّ...»(28)؛ «همانا خداوند از ميان همه سرزمين‌ها، قم و كوفه را برگزيد.»

 22. عَنْ اَبي الْحَسَنِ الْهادِي عليه السلام قالَ: «اِنَّما سُمِّيَ قُمْ بِهِ لاَِنَّهُ لَمَّا وَصَلَتْ السَّفِينةُ اِلَيْهِ فِي طُوفانِ نُوحٍ قامَتْ وَ هُوَ قِطعَةٌ مِنْ بَيْتِ الْمَقْدِسِ»(29)؛ «همانا قم، قم ناميده شد؛ زيرا زماني كه كشتي نوح بدين مكان رسيد ايستاد و اين سرزمين، قطعه‌اي از بيت المقدس است.»

 23. قال الامام الصّادق عليه السلام: «اِنَّ اللهَ احْتَجَّ بِالْكُوفَةِ... وَاحْتَجَّ بِبَلْدَةِ قُمَّ عَلي سائِرِ البِلادِ وَ بِاَهْلِها عَلي جَميعِ اَهْلِ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ مِنَ الْجِنِّ وَاْلاِنْسِ وَ لَمْ يَدَعِ اللهُ قُمَّ وَ اَهْلَهُ مُسْتَضْعَفاً بَلْ وَفّقَهُمْ وَ اَيَّدَهُمْ...»(30)؛ «همانا خداوند به اهل كوفه حجّت مي‌آورد... و همانا خداوند، حجّت مي‌آورد بر تمام شهرها به شهر قم و همچنين به مردم قم احتجاج مي‌كند به اهل مشرق و مغرب، از جن و انس و خداوند، قم و مردمش را مستضعف فكري رها نساخته؛ بلكه آنان را در پرتو توفيقات و تأييدات خويش، موفق و مؤيد گردانيده است.»

مقدس بودن پاره‌اي از مكان‌ها به پاس بعضي از ارزش‌هاي الهي، موضوعي است كه قرآن كريم، به آن اشاره مي‌نمايد و برخي آيات بيانگر اين حقيقت است:

«لا اُقْسِمُ بِهذَاالْبَلَدِ»(1)؛ «وَ طُورِ سينين وَ هذَا الْبَلَدِ الاَمين»(2)؛ «مُبوّءَ صِدْقٍ»(3)؛ «الاَرضُ الّتِي بارَكْنا فيِها»(4)؛ «اَلْوادِ الاَيْمَنِ فيِ البُقعَةِ الْمُبارَكَةِ»(5) و «بَلْدَةٌ طَيِّبَةٌ.»(6)

به راستي چرا قطعه‌اي از خاك، «مبوء صدق» و مورد ستايش قرار مي گيرد؛ كوهي به چنان قداستي مي‌رسد كه خداوند به آن سوگند ياد مي‌كند؛ بلد طيّب و پاكيزه، بقعه مبارك و پربركت و تزيين شهري مانند مكّه به آن همه مجد و عظمت؟! اين همه تقديس و اكرام، پاسداشت چه منزلتي است؟ جز آن است كه فروغ الهي بر آن قطعه از زمين تجلّي كرده و آن را آسماني ساخته است؟

كوهي، مشرق تابش انوار حق مي گردد و خداوند موسي عليه السلام را در پرتو رسالت آسماني، لباس پيامبري مي‌پوشاند و آن كوه، قداستي جاودانه مي‌يابد.

بقعه‌اي در اين پرتو، نورباران مي‌گردد و كليمي در اين مقام به نور مي‌نشيند. نور افشاني خداوند، اين بقعه و اين سرزمين را مبارك و مقدس گردانيده و آن را مانند ستاره‌اي نزد ملكوتيان فروزان ساخته و در مقامي ديگر كعبه و پيامبر خدا (صلي الله عليه و آله و سلم) مورد تقديس و حرمت الهي گرديده است و... .

به هر روي، اين قداست‌ها در پرتو حقايق ملكوتي است و وجود اين جلوه‌هاي عرشي اين مكان‌ها را مقدس ساخته است.

از اين رو «شرف المكان بالمكين» ريشه وحياني دارد. شرف آفريني الهي است كه بعضي از مكان‌ها را - مانند پاره‌اي از زمان‌ها - به پاس وقوع بعضي از حوادث لباس تقدّس مي‌پوشاند و الا بديهي است كه طيبعت زمان و مكان يكسان است. اجزاي اين دو، يكسان است؛ همانگونه كه قطعه‌اي از زمان، ظرف نزول قرآن و فرشتگان مي‌شود و «ليله مباركه» شكل مي‌گيرد، مكان نيز افقي تابان از حقايق آسماني شده و مورد تقديس الهي مي‌گردد.

البته دليل اين كه چرا اين قطعه از زمان، ظرف اين مظروف آسماني شد يا چرا اين قطعه از زمين به چنين شرفي نايل گرديد بر ما پوشيده است.

بر اين اساسِ وحياني است كه ائمه هدي (عليهم السلام) - كه مفسّران قرآن كريمند - به پاس بعضي از حقايق ارزشي، بعضي از مكان‌ها را لباس شرف پوشانده‌اند. از جمله اين مكان‌هاي مقدس، شهر قم است كه روايات اهل بيت عليهم السلام چون رودي از نور بر آن جاري شده است. وجود ده‌ها روايت درباره قم، اين سرزمين و مردمش را مانند ستاره تابان در نگاه امامان عليهم السلام و بر آسمان جهان تشيّع، تابنده و فروزنده ساخته است.

بدون ترديد، صدور اين همه روايت با مضامين مختلف و قدسي، جاودانگي اين سامان را رقم زده است. اين رفعت و طاق بلند آسمانيِ قم و مردمش، به پاسداشت اين است كه آفاق اين شهر در گستره تاريخ اسلامي به انوار فرهنگ شيعي درخشان بوده و جلوه‌هاي ولايي بر آسمان صافش مي‌درخشيده است.

بنابراين، جا دارد كه كهكشاني از روايات، آفاق اين سرزمين مقدس را نورباران كند و عِطر سخن معصوم عليه السلام، خاك آن را سرشت بهشتي بخشد.

 فروغ روايات

1. قال رسول الله صلي الله عليه و آله و سلم: «لَمَّا اُسرِيَ بي اِلَّي السَّماءِ الرَّابِعَةِ نَظَرْتُ إلي قُبّةٍ مِنْ لُؤْلُؤٍ وَ لَها اَرْبَعةُ اَركانٍ وَ اَرْبَعَةُ اَبْوابٍ كَاَنّها مِن اِسْتَبْرَقِ اَخْضَرَ.

قُلْتُ: يا جَبْرَِئِيلُ! ما هذِهِ القُبَّةُ الَّتي لَمْ اَرَ فِي السَّماءِ الرَّابِعَةِ اَحْسَنَ مِنْها؟

فقال: حَبِيبي مُحَمَّدٌ، هذه صُورَةُ مِدينَةٍ يُقالَ لَها: قُمُّ...»(7) ؛ «در آن شب كه مرا از اين كلبه غبري برگرفتند و بر گنبد خضرا بالا بردند، در آسمان چهارم، قبّه‌اي فروزان را ديدم از لؤلؤ، كه براي آن چهار پايه و چهار در بود و چون استبرق سبز مي‌درخشيد.

به جبرئيل گفتم: اين قبّه كه زيباتر از آن در آسمان چهارم مشاهده نكردم، چيست؟

جبرئيل گفت: حبيب من محمد، اين صورت و تمثال شهري است كه به آن گفته مي‌شود قم ... .»

2. قْالَ الاِمامُ الكاظم عليه السلام: «قُمُّ عُشُّ آلِ مُحَمَّدٍ و مَأوي شيعَتِهِمْ»(8)؛ «قم، آشيانه آل محمد عليهم السلام و پناهگاه شيعيان آنها است.»

3. قال الامام الرّضا عليه السلام: «اِنَّ لِلْجَنَّةِ ثَمانِيةُ اَبْوابٍ، و لاَِهْلِ قُمَّ واحدٌ مِنْها؛ فَطُوبي لَهُمْ؛ ثُمَّ طُوبي لَهُمْ؛ ثُمَّ طُوبي لَهُمْ»(9) ؛ «بهشت را هشت در است و يكي از آنها براي قمي‌ها است. خوشا به حالشان! پس خوشا به حالشان! پس خوشا به حالشان!»

4. قال الامام الصّادق عليه السلام: «اِذا اَصابَتْكُمْ بَلِيَّةٌ وَ عِناءٌ فَعَلَيْكُمْ بِقُمَّ، فَاِنَّهُ مَأوَي الْفاطِمِيِّينَ، و مُسْتَراحُ المُؤْمِنينَ... وَ ما اَرادَ اَحَدٌ بِقُمَّ و اَهْلَهُ سُوءً اِلاَّ اَذَلَّهُ اللهُ وَ اَبْعَدَهُ مِنْ رَحْمَتِهِ»(10)؛ «آنگاه كه بلا و گرفتاري به شما روي آورد به قم پناه بريد؛ همانا قم، پناهگاه فرزندان فاطمه عليهاالسلام و راحت سراي مؤمنان است... هر ستمگري بخواهد بر اين شهر و مردمش جفا كند خداوند او را خوار و از رحمتش دور مي‌سازد.»

  اول ذيقعده سال 173 هجرى بود كه عالم به وجود فاطمه اى ديگر از گلشن رسالت جلوه گر شد، تا عصمت فاطمه زهرا(س)را دوباره تجلى سازدو با فروغ خود،اسوه بانوان جهان گردد.

حضرت فاطمه معصومه(س) دخت هفتمين امام،از زمره زنان عفيف و پاكدامنى است كه در راه امامت و ولايت رنج هاى طاقت فرسايى كشيد،غصه ها خورد،سختى ها و مشكلات سفر را تحمل كرد و همچون يعقوب به اشتياق و اميد ديدار يوسف شتافت.

امام صادق(ع)پيش از ولادت كريمه آل محمد(ص) فرمود: خدا را حرمى است و آن مكه است،اميرمؤمنان را حرمى است و آن كوفه است،و ما اهل بيت را حرمى است وآن قم است.بزودى بانويى به نام فاطمه از تبار من در آن جا دفن شود كه هر كس به زيارتش بشتابد،بهشت بر او واجب مى گردد.


                                                 ادامه مطلب...

یکی از مقامات آن حضرت که توسط امام باقر علیه السلام به آن حضرت نسبت داده شده است، کریمه اهل بیت بودن است. از مرحوم آیت الله العظمی سید محمود مرعشی نقل شده است که بسیار علاقمند بودم که به طریقی محل قبر شریف جده‏ام حضرت زهرا سلام الله علیها را بیابم. برای این مقصود، ختم مجرّبی انتخاب کرده و چهل شب به آن مداومت کردم، تا شاید به این طریق، از محل مرقد شریف حضرت زهرا علیهاالسلام آگاه گردم. شب چهلم بعد از انجام ختم و توسل فراوان به بستر خواب رفتم در عالم خواب به محضر امام باقر یا امام صادق علیهماالسلام رسیدم، امام به من فرمود: «علیک بکریمة اهل البیت؛ به دامن کریمه اهل بیت چنگ بزن.» تصور کردم که منظور امام از این جمله حضرت زهرا (علیهاالسلام) است. عرض کردم: آری قربانت گردم، من نیز ختم را برای همین گرفتم که محل شریف قبر حضرت را دقیق‏تر بدانم و زیارتش کنم. حضرت فرمود: منظور من، قبر شریف حضرت معصومه در قم است. سپس افزود: به خاطر مصالحی، خداوند اراده کرده است که قبر حضرت زهرا علیهاالسلام برای همیشه از همگان مخفی باشد. از این رو قبر حضرت معصومه تجلیگاه قبر شریف حضرت زهرا علیهاالسلام قرار داده و شکوه و عظمت مرقد حضرت را در قبر حضرت معصومه متجلّی کرده است.

مرحوم سید محمود مرعشی وقتی از خواب بر می‏خیزد، تصمیم می‏گیرد که با اعضای خانواده خود روانه قم شود و در آنجا ساکن گردند.

 منابع: 

جامع احادیث الشیعه، ج 12، ص 617/ بحارالانوار، ج 60، ص 216، و ج 102/ مجالس المؤمنین، ج 1، ص 83، بیروت ج 57، ص 367.

مهربان آمد و مهربان‌تر ماند

به انگيزه دهم ربيع الثاني، سال‌روز وفات حضرت معصومه سلام الله عليها

قدم به‌ديدگان مردماني گذاشت كه محبتشان در آينه روايات بر هيچ ‌كس پوشيده نيست. امام ما، رضا عليه‎السلام نداي "طوبي لهم" را برايشان سر داده بود،(1) و حضرت صادق عليه السلام سلام خويش و خداي خويش را قرن‌ها پيش برايشان هديه فرستاده بود. (2)

بيش از صدسال از ورود اولين ساكنان اين سرزمين مي‌گذشت. اعراب اشعري در سال 83 ه .ق با هجرت از مدينه به ‌اين سرزمين، قم را بنا كردند.(3) و بعد از گذشت سال‌ها، دوباره بانويي از شهر پيامبر آمده بود تا احياگري كند. آمد و ماند و آفتاب مهربانيش تا ابد، دل‌هاي عاشقان را روشنايي خواهد بخشد.

در سال 201 ه . ق. ردّپاي خورشيد را پي ‌گرفت و به ‌اين سرزمين رسيد. يك ‌سال از آن ‌زمان كه قافله‌سالار رأفت و مهرباني به تبعيد بردگان خشم و شهوت رفته بود، مي‌گذشت. سفري كه پايانش را پدرانش به او نويد داده بودند. او رفته بود و دل‌هاي فراواني به دنبال او.

و قلب قم به عشق يكي از مسافران خورشيد مي‌تپيد.

نسبش در استواري به ابراهيم خليل، در عطوفت به عيسي و در علم به موسي مي‌رسيد. نبوت و امامت در رگ‌هايش جريان داشت. فرزند امام موسي بن جعفر عليهماالسلام بود و نجمه خاتون.

خواهر امام رضا عليه السلام به «معصومه» و «كريمه» ملقّب است. عرش و فرش مستمند خوان كرم اويند.

هم‌‎نام بانويي از آسمان‌ها و مام آب‌ها و آيينه‌ها و نامش فاطمه است، و چه فضيلتي برتر از اين‌ كه هم دختر امام است و هم خواهر امام و هم عمه امام.

در خانداني از علم و فضيلت پرورش يافته و به ‌حتم از بزرگان علم مي‌باشد. چه ‌كسي بهتر از دختر امام، كه سخنان پدر و اجدادش را خوب فرا گيرد و به تشنگان معارف الهي برساند. از اين‌رو، روايات فراواني از پدرانش نقل كرده و به ما رسيده است.

امام ما، رضا عليه السلام قطعاً به ‌وجود چنين خواهري مي‌بالد. خواهري كه مسير طولاني مدينه تا شهر قم را براي تجديد پيمان و ديدار او پيمود و سختي‌هاي راه را تحمل كرد تا داستان عشق حسين و زينب عليهماالسلام را بازخواني كند و با حضور خويش، مرهمي بر زخم‌هاي برادر باشد.

معصومه، پا به پاي حسينش به حكم عشق                                       چون زينبي براي رضا جلوه مي‌كند!

معصومه، هر چه در توان داشت در طبق اخلاص گذاشت و نثار برادر كرد. همراهانش را در ساوه به شهادت رساندند. بانو فرمود: «مرا به قم ببريد؛ از پدرم شنيدم كه مي‌فرمود: شهر قم مركز شيعيان ماست.» (4)

ايشان را به طرف قم راهنمايي كردند. در قم، موسي ‌بن ‌خزرج، رئيس و بزرگ خاندان اشعري، زمام شتر حضرت را در دست گرفت و به ‌منزل خود برد. خانه موسي ‌بن ‌خزرج، محل عبادت دختر موسي بن جعفر عليهماالسلام ‌شد؛ بانويي كه عبادت را به اوج خود رساند و در ايام اقامت در قم، سجاده و محراب را شرمنده خويش كرد.

يكي ‌ديگر از ويژگي‌هاي بارز وجود حضرت معصومه در قم و به ‌خصوص حضور معنوي اين بانوي بزرگ، علمي شدن اين شهر به ‌واسطه كرامات اوست. البته اين نكته در روايتي از امام صادق عليه السلام بيان شده است: «به ‌زودي كوفه از مؤمنان خالي شده است و همان‌طور كه مار در لانه‌اش جمع مي‌شود، علم از اين شهر، رخت مي‌بندد و سپس علم در شهري كه به آن قم مي‌گويند، ظاهر مي‌شود و آن‌ جا معدن دانش و فضيلت مي‌شود.» (7)

امام رضا عليه السلام بارها و بارها بهشت را به پاي خواهر ريخته و زائرانش را بهشتي معرفي كرده است: «هر كس او را زيارت كند، بهشت براي اوست.» (8)

و يكي ديگر از نشانه‌هاي عشق اين برادر و خواهر، زيارت‌نامه‌اي است كه عاشقان آن حضرت از زبان امام  رضا عليه السلام مي‌خوانند.

آسمان قم در دهم (يا: دوازدهم ربيع‌الثاني) سال 201 هـ . ق رنگ ماتم گرفت، و بانوي آسمان‌ها چهره در خاك كشيد.

او را غسل و كفن نمودند و تا قبرستان «بايلان» تشييع كردند. هنگام دفن به‌دليل نبودن محرم، دچار مشكل شدند. قرار شد پيرمردي به ‌نام «قادر» اين ‌كار را انجام دهد. ناگهان دو سوار از سمت ريگ‌زار و بيابان آمدند. پياده شدند و بر جنازه، نماز خواندند. جسم پاكش را در سردابي، كه قبلاً آماده شده بود، نهادند؛ سپس بدون‌ سخني سوار شدند و رفتند و كسي هم آن‌ها را نشناخت. (9)

آية ‌الله فاضل لنكراني مي‌فرمودند: «بعيد نيست اين دو بزرگوار، امام معصوم باشند.»

موسي ‌بن ‌خزرج، سايباني از حصير و بوريا بر قبرش افكند تا زماني كه زينب، بنت الامام الجواد عليه السلام به قم آمد و قبه آجري ساخت. (10) قبّه‌اي كه هر روز خورشيد بر آن بوسه مي‌زد!

 پي‌نوشت‌ها:

1- بحارالانوار، ج 60، ص 215.

2- همان، ص 217.

3- معجم البلدان، ج 4، ص 397.

4- بحارالانوار، ج 60، ص 214.

5- ناسخ التواريخ، ج 7، ص 337.

6- سفينة البحار، ج 2، ص 376.

7- بحارالانوار، ج60، ص213 و همان، ج102،‌ص 265.

8- امام رضا عليه السلام: من زارها فله الجنه.

9- تاريخ قديم قم، ص 213.

10- سفينة البحار، ج 2، ص 376.

هر چند عصمت در مرحله عالی، اختصاص به معصومین دارد، ولی شواهدی در دست است که نشان می‏دهد فاطمه معصومه (علیهاالسلام) در مرحله‏ای از عصمت قرار دارد، امام رضا علیه السلام آن بانو را با لقب «معصومه» یاد کرده است و فرموده است: «من زار المعصومة بقم کمن زارنی(1)؛ که نشان از پاکی و طهارت نسبی آن حضرت دارد.

 در زیارت آن حضرت می‏خوانیم: «السلام علیک ایّتها الطّاهرة الحمیدة الکبّرة الرّشیدة التّقیّة النّقیّة المرضیّة(2)؛ سلام بر تو ای پاکیزه ستوده، ای نیکوکار رشیده، پاک و پاکیزه، ای بانوی شایسته و پسندیده.»

 پی‎نوشت‎ها:

1- محمدعلی کانوزیان، انوار المشعشعین، ج 1، ص 211.

2- کریمه اهل بیت(ع)، مهدی پور، ص 43 ـ 45/ حضرت معصومه، فاطمه دوم، ص 139.